Katılım Ekonomisine Karşılık Gelen Uluslararası Terimler Araştırması

Özet
Bu araştırma, Hamilik Okulu Vakfı tarafından kurulan Vadi Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin
uluslararası topluma da hitap edebilmesi adına, merkezde yürütülmesi hedeflenen katılım
ekonomisi alanındaki çalışmalara karşılık gelen uluslararası terimleri değerlendirmektedir. Bu kapsamda; moral economy, social economy, participation economy, inclusive
economy ve humanitarian economy terimleri ele alınmış ve bu terimlerin uluslararası
akademi literatüründe ve uygulama sahasında kullanım kapsamları araştırılmıştır. Bu
çalışmada, bizim kurum olarak ne söylemek istediğimize karşılık gelen terimleri araştırırken, gelecekte bizi ve faaliyetlerimizi uluslararası toplumdan inceleyen kişi ve
kurumların çıkarabileceği anlamları ortaya koyma amacı vardır. Yani, örneğin participation economy terimi ile bizim ne anlatmak istediğimizden ziyade, bu terimden
farklı perspektiften kişilerin ne anlayabileceği üzerinde durulmuştur. Neticede, İslami
değerlere dayanan katılım ekonomisi anlayışına (tam olarak olmasa da) en yakın terimin, moral economy terimi olduğu düşünülmüştür.

1 Terimler, İfade Ettikleri ve Kullanım Alanları

1.1 Moral Economy
• Moral economy terimi, İngiliz tarihçi ve sosyalist E.P. Thompson ve Amerikalı antropolog James C. Scott tarafından geliştirilmiştir[1].

• Bu terim, genel manada, iyilik, ahlaklılık ve kaynakların paylaşımında adil düzen üzerine kurulu ekonomiyi tanımlamak üzere kullanılmıştır. Bu bağlamda, moral economy’nin temel esaslarından birisi de katılımcıların ve tarafların karşılıklı fayda sağlamasını hedefleyen ekonomi düzeni olmasıdır[2].

Bu esas, akademik makalelerde, moral economy’nin temelinin “normative understanding of mutual reciprocality” anlayışına dayanması olarak ele alınmıştır[3].

• Bazı ekonomistler, moral economy kavramını neoklasik ekonominin “bireyler ekonomik olarak kendi çıkarlarını maksimize edecek şekilde davranırlar” varsayımına karşı çıkarak, alternatif bir ekonomi sistemini ele almak üzere kullanmışlardır. Bu bağlamda, neoklasik ekonomi varsayımı altında bireylerin davranışları, etik ve cömert/eli açık toplumsal davranışları köreltir ve bu sebeple moral economy bir alternatif ekonomi sistemi olabilir[4].

1.2 Social Economy
Avrupa Komisyonu bu terimi, sahipleri ve yatırımcıları dışındaki kişilere fayda sağlama
amacı güden, Avrupa Birliği’ndeki firma, sosyal kurumlar ve örgütler ile non-profit (kar amacı gütmeyen) organizasyonları tanımlamak amacıyla kullanmıştır[5].

Komisyonun raporuna göre, Avrupa Birliği’nde şu anda bu alanda faaliyet gösteren 2 milyon kurum bulunmaktadır ve bu kurumlar AB’deki bütün firmaların yüzde 10’una tekabül etmektedir. Ayrıca bu kurumlarda toplam 11 milyon kişi (AB’nin yüzde 6’sı) çalışmaktadır.

1.3 Participation Economy

Participation economy terimi, akademi veya iş dünyasında çalışan ekonomistler tarafından, ekonomik aktiviteye katılım manasında kullanılmaktadır. Bu terim, çalışma yaşındaki bireylerin işgücüne katılımını tanımlamak amacıyla, labor market participation konusunda yaygınlıkla ifade edilir.
Bu terim, pazarlamacılar tarafından müşterilerin ürün veya hizmetlere ait tecrübelerini
paylaşmasına ve müşteriden gelen bu geri bildirimleri mevcut ürün veya hizmetin yeniden tasarlanmasına olanak sağlayan sistemi ifade etmek amacıyla da kullanılmaktadır[6].

1.4 Inclusive Economy
Bu terim sosyologlar tarafından, kişilerin ekonomik durumları (zenginlikleri, işlerindeki
mevkileri vs), demografik geçmişleri (dil, din, irk, cinsiyet, eğitim durumu vs)
veya fikirleri ne olursa olsun ekonomik aktivitenin her alanına istekleri doğrultusunda
katılım göstermelerinin (önlerindeki varsa engellerin kaldırılması yoluyla) sağlanmasına
karşılık gelecek şekilde kullanılmaktadır[7].

Cato Institute (ABD’de önemli ve saygın bir kamu politikası araştırma enstitüsü) araştırmacılarından Michael D. Tanner, inclusive economy terimini, fakir Amerikan vatandaşlarına zenginleştirebilmek için uygulanması gereken hükûmet politikalarını analiz
ettiği kitabında ele almıştır[8].

1.5 Humanitarian Economy/Economics
Dünya Bankası ve World Economic Forum gibi kuruluşlar bu terimi insani yardımlar konusunda kullanmaktadır[9].
Ekonomist Prof. Carbonnier, bu alanda kitap ve makaleler yazmıştır. Bu terimi, O da insani yardımlar konusunda kullanmaktadır[10].

1.6 İlgili Olabilecek Diğer Literatür Taramaları

İslami Bankacılık/Finans literatüründe katılım ekonomisine karşılık gelebilecek terimler yaygınlıkla İslami Finans teriminin altında kullanılıyor.

2. Sonuç

Bu araştırmanın sonucunda, moral economy teriminin katılımcıların karşılıklı fayda
oluşturabilmesi esasına dayandığı görülmüştür. Bu sebeple, bu terimin, bizim merkezimizde ortaya koyma niyetinde olduğumuz çalışmalara (tam manasıyla olmasa da) daha yakın olduğu düşünülmektedir.
Ayrıca, participation economy, inclusive economy ve humanitarian economy terimlerinin, uluslararası alanda (özellikle Batılı toplumlarda) bizim çalışmalarımıza yakın
olmayan alanları/konuları tanımlarken kullanıldığı görülmüştür. Dolayısıyla, bu terimler, uluslararası alanda bizim kullanmak isteyeceğimiz terimlere denk düşmeyebilir.

Kaynakça

1- E.P. Thompson, 1996, The Making of the English Working Class, Vintage Books. 2) James C. Scott,1976, The Moral Economy of the Peasant: Rebellion and Subsistence in Southeast Asia, Yale University Press.

2-“Moral economy” as a historical social concept, https://understandingsociety.blogspot.com/2008/07/moraleconomy-as-historical-social.html.

3-Bolton and Laaser (2013), Work, employment and society through the lens of moral economy, Sage Publications.

4-Samuel Bowles, 2016, The Moral Economy: Why Good Incentives Are No Substitute for Good Citizens, Yale University Press.

5-Social economy in the EU, https://ec.europa.eu/growth/sectors/social-economy_en.

6- Welcome to the Participation Economy, https://medium.com/propel/welcome-to-the-participationeconomy-df94e35ff585. 2) Marketing to Millennials: Welcome to The Participation Economy, https://v3b.com/2013/06/marketing-to-millennials-welcome-to-the-participation-economy.

7-The Five Characteristics of an Inclusive Economy: Getting Beyond the Equity-Growth Dichotomy, https://www.rockefellerfoundation.org/blog/five-characteristics-inclusive-economy-gettingbeyond-equity-growth-dichotomy/. 2) Four Ways We Can Build a More Inclusive Economy, https://www.thersa.org/discover/publications-and-articles/rsa-blogs/2019/03/4-ways-inclusive.

8- What Is An Inclusive Economy?, https://accessventures.org/blog/what-is-an-inclusive-economy/. 4) Inclusive
Economy Challenge 2019
, https://bcorporation.net/for-b-corps/inclusive-economy-challenge.

8Michael D. Tanner, 2018, The Inclusive Economy: How to Bring Wealth to America’s Poor, Cato Institute.

9-3 ways to fix the way we fund humanitarian relief, https://www.weforum.org/agenda/2019/01/threeways-to-fix-humanitarian-funding. 2) The Humanitarian Economy, http://newirin.irinnews.org/thehumanitarian-economy.

10- Gilles Carbonnier, 2015, Humanitarian Economics: War, Disaster, and the Global Aid Market, Oxford University Press. 2) Calismalarin ve kitabin kendisi tarafından yazılmış bir özeti

https://voxeu.org/article/untapped-potential-humanitarian-economics adresinde bulunabilir.


Leave a Comment

Muhteşem dergimize abone olun! Sizi güncellemelerden haberdar edeceğiz.
Dergimize abone olun!